Ngành xuất nhập khẩu đang thay đổi nhanh hơn nhiều người nghĩ. Nếu bạn đang tìm hiểu ngành này và tự hỏi liệu học trung cấp có còn đáng không, câu trả lời ngắn gọn là: vẫn đáng, nhưng bạn cần chuẩn bị khác so với cách đây năm năm. Các xu hướng mới trong ngành xuất nhập khẩu hiện nay không chỉ là chuyện thị trường lên xuống. Điều đang diễn ra là cách người ta làm việc trong ngành này đã đổi, và người học cần biết mình sẽ bước vào một môi trường làm việc mới mẻ hơn nhiều so với hình dung cũ về một nhân viên chứng từ ngồi gõ giấy tờ.
Vậy cụ thể, xu hướng ngành xuất nhập khẩu hiện nay đang đi theo hướng nào, và người học trung cấp cần chuẩn bị gì để không bị lạc nhịp?
Chuyển đổi số và chứng từ điện tử: không còn là lựa chọn
Nhiều người vẫn nghĩ làm xuất nhập khẩu là ngồi với xấp hồ sơ giấy, đóng dấu, photo công chứng rồi chạy qua chạy lại giữa hải quan và văn phòng. Thực tế đang khác đi rất nhanh. Hệ thống hải quan điện tử, chữ ký số, hóa đơn điện tử, vận đơn điện tử đã trở thành công cụ làm việc hằng ngày. Một lô hàng có thể được khai báo, theo dõi và thông quan phần lớn trên nền tảng số.
Điều này có nghĩa gì với người học? Nó có nghĩa là bạn không cần phải thành thạo phần mềm chuyên sâu ngay từ đầu, nhưng bạn phải thoải mái với việc học công cụ mới. Người học trung cấp thường có lợi thế là được thực hành sớm. Khi chương trình học có các bài tập mô phỏng khai báo, làm chứng từ trên máy, đừng coi đó là thủ tục cho xong. Đó là phần thực tế nhất của nghề. Nếu bạn còn lúng túng với việc nhập dữ liệu, đối chiếu thông tin trên màn hình, hãy tập từ bây giờ. Đây là kỹ năng xuất nhập khẩu sống còn, không phải kỹ năng phụ.
Thương mại quốc tế và logistics gắn chặt hơn bao giờ hết
Trước đây, người làm chứng từ có thể chỉ cần biết bộ hồ sơ gồm những gì. Giờ thì không đủ. Khi một đơn hàng được đặt, câu hỏi không chỉ là “chứng từ nào cần làm” mà là “hàng đi tuyến nào, ai gom hàng, khi nào cập cảng, chi phí phát sinh ở đâu”. Xu hướng ngành xuất nhập khẩu hiện nay cho thấy ranh giới giữa người làm chứng từ, người làm hiện trường và người điều phối logistics ngày càng mờ.
Với người học trung cấp, điều này vừa là áp lực vừa là cơ hội. Áp lực vì bạn phải hiểu bức tranh rộng hơn, không chỉ học thuộc tên các loại chứng từ. Cơ hội vì người biết liên kết kiến thức sẽ được giao việc sớm hơn. Khi học, hãy chú ý đến mối liên hệ giữa Incoterms, vận tải, bảo hiểm và thanh toán. Đừng học từng mảng riêng lẻ. Một lô hàng xuất đi không phải là một cái hộp; nó là một chuỗi quyết định liên tiếp. Người hiểu được chuỗi đó sẽ không bị bối rối khi gặp tình huống thật.
Ngoại ngữ vẫn là yếu tố lọc người, nhưng không phải theo cách cũ
Có một hiểu lầm phổ biến là phải giỏi ngoại ngữ kiểu biên phiên dịch thì mới làm được xuất nhập khẩu. Điều đó không đúng với phần lớn vị trí tuyển dụng hiện nay. Cái cần hơn là đọc hiểu được email, hợp đồng, chứng từ bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung, và viết được email trả lời ngắn gọn, rõ ý. Không ai bắt bạn phải đàm phán qua điện thoại ngay từ đầu.
Vậy người học trung cấp nên chuẩn bị ngoại ngữ thế nào? Tập trung vào từ vựng chuyên ngành trước. Những từ như bill of lading, commercial invoice, packing list, port of discharge, consignee không quá khó nhưng nếu không quen thì khi gặp hồ sơ thật sẽ rất chậm. Mỗi ngày dành mười lăm phút đọc một mẫu chứng từ song ngữ cũng đủ tạo khác biệt sau vài tháng. Đừng chờ đến khi đi làm mới bắt đầu vì lúc đó bạn sẽ phải vừa học việc vừa học từ, dễ nản hơn nhiều.
Tác phong làm việc: thứ nhiều người chủ quan
Chuyển đổi số, logistics, ngoại ngữ đều là những thứ dễ thấy. Nhưng có một yếu tố ít được nhắc đến mà người làm nghề lâu năm thường đánh giá rất cao: tác phong. Xuất nhập khẩu là công việc có tính chính xác cao. Sai một con số trên tờ khai, sai một ký tự trên vận đơn có thể kéo theo chi phí sửa đổi và chậm trễ giao hàng. Người mới thường được giao việc kiểm tra đối chiếu, và đây là lúc tác phong bộc lộ rõ nhất.
Người học cần rèn gì? Đầu tiên là thói quen kiểm tra lại trước khi gửi đi. Thứ hai là biết hỏi khi không chắc chắn thay vì đoán. Thứ ba là ghi chép và sắp xếp công việc để không bỏ sót việc. Những điều này nghe đơn giản nhưng lại là lý do phổ biến khiến người mới bị nhận xét là thiếu cẩn thận. Trong môi trường làm việc ngày càng nhanh, người giữ được sự cẩn thận sẽ được tin tưởng giao việc có trách nhiệm hơn.
Chương trình học trung cấp là nền tảng, không phải điểm dừng
Một câu hỏi thường gặp là học trung cấp xuất nhập khẩu có đủ để đi làm không. Câu trả lời thực tế là: đủ để bắt đầu, chưa đủ để giỏi ngay. Điều này không phải là hạn chế riêng của hệ trung cấp. Ngay cả người học đại học cũng phải học thêm nhiều khi đi làm thật. Khác biệt nằm ở chỗ hệ trung cấp thường đi vào thực hành sớm hơn, giúp người học quen với quy trình, chứng từ và các tình huống cơ bản nhanh hơn.
Với các xu hướng mới trong ngành xuất nhập khẩu hiện nay, nền tảng này càng có giá trị vì nhà tuyển dụng cần người có thể bắt tay vào việc được đào tạo thêm, chứ không cần người chỉ biết lý thuyết. Bạn có thể tham khảo thêm về các kỹ năng cần có để thành công trong ngành kinh doanh xuất nhập khẩu để hình dung rõ hơn bức tranh năng lực cần rèn. Khi hiểu mình cần gì, việc học trên lớp sẽ có mục tiêu hơn thay vì học tràn lan.
Bắt đầu từ đâu nếu bạn đang phân vân
Nếu bạn đang tìm hiểu và chưa chắc mình có phù hợp không, hãy thử tự trả lời ba câu hỏi. Bạn có chịu được công việc đòi hỏi tỉ mỉ không? Bạn có sẵn sàng học thêm ngoại ngữ chuyên ngành không? Bạn có thích làm việc với quy trình và giấy tờ kết hợp thực tế không? Nếu phần lớn câu trả lời là có, ngành này vẫn đáng để theo đuổi.
Tiếp theo, hãy tìm hiểu chương trình đào tạo ngành kinh doanh xuất nhập khẩu để biết cụ thể mình sẽ học gì trong thời gian tới. Đừng chỉ nhìn tên ngành rồi đoán. Nhiều người bỏ ngang vì kỳ vọng sai về nội dung học. Khi đã nắm được chương trình, bạn sẽ biết mình cần tập trung vào đâu ngay từ học kỳ đầu.
Ngành xuất nhập khẩu không còn là lĩnh vực chỉ dành cho người giỏi ngoại ngữ xuất sắc hay người có quan hệ. Nó đang trở thành ngành dành cho người chịu học quy trình, quen với công cụ số và làm việc có trách nhiệm. Xu hướng ngành xuất nhập khẩu hiện nay cho thấy cơ hội vẫn còn nhiều cho người mới, nhưng chỉ dành cho người chuẩn bị đúng hướng.
Gửi ngành muốn học, trình độ hiện tại và giấy tờ đang có qua Hotline/Zalo 0978 27 34 27 để Phòng Tuyển sinh kiểm tra trước hồ sơ.
Phòng Tuyển Sinh – Trung Cấp Sài Gòn